Ptaki Polski Środkowej - Sekcja Ornitologiczna SKNB UŁ - Wkład użytkownika [pl]

Plik:Obszar Natura 2000 Dolina Słudwi i Przysowy - opis 2021.pdf

2021-04-15T08:06:23Z

Rafklim:

Obszar Natura 2000 Dolina Słudwii i Przysowy

2021-04-15T08:04:11Z

Rafklim:

'''Dolina Słudwi i Przysowy''', to Obszar Natura 2000<ref>powołany rozporządzeniem ministra środowiska z dnia 29 marca 2012; Dz.U. z 2012 r., poz. 358.</ref>,

Obszar Chronionego Krajobrazu oraz teren ostoi ptaków o znaczeniu międzynarodowym IBA nr 145<ref>Kryteria ostoi ptaków IBA (Important Bird Areas), teren spełnił w 2010r., na listę IBA wpisany w 2011.</ref>, położony jest w centralnej Polsce, na linii zbiegu województw mazowieckiego i łódzkiego, oraz powiatów: kutnowskiego, gostynińskiego, łowickiego. Na terenie ostoi położony jest rezerwat wodny „Jezioro Szczawińskie” - powołany zarządzeniem RDOŚ w 2009 roku<ref>Dz. Urzędowy woj. Mazowieckiego nr 111 z dnia 14 lipca 2009</ref>, oraz planowany od lat 90-tych XX wieku rezerwat „Stawy Stępowskie” gdzie odnotowano m.in. ostatnie lęgi bataliona w centralnej Polsce.

Niezwykłość doliny Przysowy i Słudwi wynika w dużej mierze z faktu, że leży on w znaczącej swojej części na Równinie Kutnowskiej, czyli obszarze o najmniejszych w skali kraju opadach atmosferycznych i najmniejszej lesistości w Polsce. Średnia ilość opadów w ciągu roku nie przekracza tu 550 mm, a w miesiącach suchych spada nawet do 350 mm
Niejako wbrew zdrowemu rozsądkowi, żeby pozbyć się wody, koryta rzeki Słudwi i Przysowy zostały prawie całkowicie wyprostowane. Aby dopełnić skali przyrodniczych nieszczęść, liczne rowy melioracyjne odprowadzające wodę z łąk i pól, są systematycznie pogłębiane i czyszczone, a urobek zwykle wykorzystany do zasypywania naturalnych obniżeń terenu.

Jakby wbrew tym przeciwnościom, w dolinach zachowała się część cennych walorów przyrodniczych. Płaskie ukształtowanie terenu i liczne zadolenia, powodują wyjątkowo powolny spływ wody i tworzenie się w okresie wiosennym znacznych rozlewisk. Atrakcyjność ostoi podnosi zróżnicowania roślinności (wodnej, bagiennej, łąkowej i szuwarowej), obecność licznych zarośli wierzbowych oraz kompleksów leśnych w strefie przydolinowej, będących ostoją zwierzyny i ptaków.
----<center><gallery>
Grafika:żurawie.jpg|łaka nad Przysową
Czarnów 3.jpg|Raków
Złaków.jpg|Złaków
Zagroby.jpg|mały|Zagroby
bociany nad Słudwią.jpg|rozlewisko Zarębów

</gallery></center>

'''Awifauna'''
Najciekawszym dla obserwatorów ptaków czasem na wizytę w ostoi są miesiące wiosennej migracji, w trakcie których dolina Słudwi i Przysowy jest w ogromnej części zalana. Największe rozlewiska tworzą się w odcinkach między wioskami Model - Sędki oraz miedzy Zalesiem - Złakowem Kościelnym i Łaźnikami. W mokrych latach, zalany teren tworzy kilkukilometrową taflę wody, którą przebyć można jedynie pontonem.

Koncentracje ptaków wodno - błotnych osiągają tu wtedy niespotykanie w innych częściach Polski centralnej rozmiary. Największe stwierdzone jednorazowe ilości ptaków (koncentracje chwilowe) to:

Gęsi zbożowe/tundrowe – 8 tys. os.

Siewki złote – 11 tys. os.

Bataliony 3,5 tys. os.

Krzyżówki – 5 tys. os.

Świstuny – 2,5 tys. os.

Śmieszki – 1,5 tys. os.

Czajki – 10 tys. os.

Rybitwa Białowąsa – 528 os.

Żurawie – 2000 os.

Teren ten obfituje w stwierdzenia rzadkich gatunków ptaków, obserwowano tu m.in.:
'''gęś tybetańską''', '''bernikle rdzawoszyje''' - stadko 10os., gęś krótkodziobą, bernikle białolice 42 os., błotniaka stepowego, kurhannika, sokoły wędrowne, '''orła przedniego''', kuliki mniejsze, śnieżyce, orzechówkę, '''dzięcioła zielonosiwego''', bociany czarne, '''czajkę towarzyską''', łabędzie krzykliwe, biegusa zmiennego, rzepołucha, edredona, kanie rudą, rybołowa, '''szablodzioba'''.

[[Plik:Bernikle rdzawoszyje2.JPG|centruj|mały|Bernikle rdzawoszyje ze Złakowa]]
[[Plik:Bernikle.jpg|centruj|mały|bernikle białolice ze Złakowa ]]

[[Plik:Bataliony nalot 2.jpg|mały|bataliony]]

Dolina Przysowy i Słudwi to nie tylko ptaki migrujące – to także teren istotny dla wielu lęgowych gatunków ptaków. Cenne gatunki gniazdujące na tym obszarze to m.in:

rybitwa czarna - max. 50 par;

rybitwa białoskrzydła - 264 par w 2013 roku;

podróżniczek - max. 19 par;

błotniak łąkowy - 11 par;

rycyk - 24 par;

wodnik - 32 pary;

bąk - 6 par;

zielonka - 4 pary;

wąsatka - min. 4 pary;

kropiatka - 2 pary;

bączek - 1 para w ostoi i 3 pary na terenie przyległym;

kulik wielki - 1 para;

uszatka błotna - 1 para;

pójdźka - 2-3 pary;

<small>(liczebności podane na podstawie opracowania
"AWIFAUNA OBSZARU SPECJALNEJ OCHRONY PTAKÓW DOLINA PRZYSOWY I SŁUDWI" - Kulon 18 (2013), 33-56, (Sławomir Chmielewski, Przemysław Boguszewski,
Szymon Kielan, Rafał Klimczak, Cezary Iwańczuk, Jacek Tabor, Robert Tęcza), obserwacji własnych oraz kartoteki M-ŚTO.</small>

Dużym atutem omawianej ostoi jest dostępność do obserwowanych ptaków. Ośmielę się zaryzykować stwierdzenie, że nigdzie indziej w Polsce centralnej a może i całej, nie da się obserwować lub fotografować batalionów, rycyków, łabędzi krzykliwych, czapli białych i wielu innych ptaków - z odległości 50-100m., bez konieczności maskowania, czy też zasiadki. Łąki na Słudwią w Złakowie Kościelnym, umożliwiają to bezpośrednio z okna samochodu, stojącego pośrodku rozlewisk, środkiem których biegnie droga w kierunku wsi Łażniki. Wiosną co roku można mieć przyjemność, wielokrotnego podziwiania właśnie z tej drogi, toków batalionów i rycyków, żerujące krwawodzioby, świstuny, ohary, płaskonosy, rożeńce, cyranki, cyraneczki, krakwy oraz wiele innych ptaków.
[[Plik:Rycyk001.jpg|centruj|mały|Rycyk Złaków]]

Miłośnicy ptaków szponiastych mogą liczyć na 100% pewność w zaobserwowaniu pustułek, gniazdujących w pobliskim kościele oraz na kilkunastu innych stanowiskach, a także bielików polujących na kaczki czy gęsi. Obserwacja błotniaków łąkowych, stawowych, zbożowych nie powinna nastręczać większych trudności. Na błotniaki zbożowe należy oczywiście przyjechać jesienią lub zimą, kiedy to zdarza się widzieć ich po kilka w jednej lokalizacji, wraz z myszołowami włochatymi. Amatorzy nocnych łowców mogą natrafić na gniazdujące pójdźki, płomykówki, puszczyki i uszatki. Duże zróżnicowanie terenu sprawia, że obok ptaków wodno-błotnych, możemy podziewać gatunki zupełnie nie związane z wodą np.: żerujące w
suchym terenie dudki, ortolany, lerki, świergotki łąkowe. Wieczorami zaś słychać głosy derkaczy, przepiórek, a także śpiew licznych tu słowików.

'''Ssaki''' nie są tu licznie reprezentowane. Można liczyć jedynie na pospolite zające, sarny, daniele, dziki, bobry, kuny, tchórze, norki, sporadycznie pokazują się jelenie i łosie (tylko w okolicy jeziora szczawińskiego występują licznie). Zaledwie jeden raz obserwowano rysia, który uciekł z puszczy kampinoskiej, a w ostatnim czasie pojedyncze wilki (zarówno w lasach od strony Gostynina jak też na łąkach od strony Bzury).

[[Plik:Widok z łąk w Rakowie.jpg|mały]]

'''Gady i płazy''' choć miejscami licznie, nie należą do rzadkich gatunków. Zwykle spotyka się żaby trawne, śmieszki, moczarowe, ropuchę szarą, kumaka nizinnego, rzekotkę, jaszczurkę zwinkę żyworodną, zaskrońce.

'''Owady''' nie zostały należycie zinwentaryzowane. Do najciekawszych ich przedstawicieli należą: modliszka, pachnica dębowa, zmierzchnica trupia główka, zawisak powojowiec, trutniowiec, borodziej próchnik, kilka gatunków dzikich pszczół i motyli.

[[Plik:Łąka w Modelu .jpg|mały]]

'''Roślinność''' na zdecydowanej większości obszaru jest dość uboga, na skutek prowadzenia intensywnej gospodarki rolnej. Duże obszary łąk zostały przekształcone w pola uprawne, zniszczono oczka wodne i zadrzewienia śródpolne. W niewielu miejscach zachowały się turzycowiska i łąki o cechach naturalnych. Na szczęście można w kilku miejscach natknąć się jeszcze na stanowiska storczyków oraz innych cennych gatunków.

<hr>

tekst: Rafał Klimczak

fotografie : Rafał Klimczak.

Plik:Żurawie.jpg

2021-04-15T07:42:12Z

Rafklim:

łąki nad Przysową , okolice wsi Czarnów

Plik:Bociany nad Słudwią.jpg

2021-04-15T07:41:31Z

Rafklim:

Rozlewiska w okolicy wsi Zarębów- Chochołów

Plik:Łąka w Modelu .jpg

2021-04-15T07:26:08Z

Rafklim:

pierwiosnki

Plik:Widok z łąk w Rakowie.jpg

2021-04-15T07:23:23Z

Rafklim:

kierunek na Czarnów

Plik:Bataliony nalot 2.jpg

2021-04-12T10:39:21Z

Rafklim:

stadko batalionów

Plik:Czarnów 3.jpg

2021-04-12T10:24:39Z

Rafklim:

łąka pod Rakowem i Czarnowem

Plik:Zagroby.jpg

2021-04-12T10:19:58Z

Rafklim:

rozlewisko Zagroby

Plik:Złaków.jpg

2021-04-12T10:09:10Z

Rafklim:

rozlewiska Złaków

Plik:Czajka i batalion 2.jpg

2021-04-09T06:15:40Z

Rafklim:

czajka i batalion

Plik:Bernikle.jpg

2021-04-09T06:13:18Z

Rafklim:

Stado liczyło 42 osobniki

Plik:Łabędź krzykliwy z nadajnikiem.jpg

2021-03-26T07:19:26Z

Rafklim:

rozlewiska słudwi 25.03.2021

Plik:10.jpg

2021-03-25T17:40:36Z

Rafklim:

złaków 10

Plik:7 Złaków.jpg

2021-03-25T17:39:13Z

Rafklim:

rozlewiska 7

Plik:Złkaków 4.jpg

2021-03-25T17:38:32Z

Rafklim:

rozlewiska Złaków

Plik:Złaków 25.03.jpg

2021-03-25T17:35:57Z

Rafklim:

rozlewiska Złaków 25.03

Plik:Stępów3.jpg

2021-03-06T15:21:16Z

Rafklim:

gęsi na stawach w Stępowie

Plik:Droga na Złakowie.jpg

2021-03-06T15:15:04Z

Rafklim:

Złaków

Plik:Gęsi sędki 6.jpg

2021-02-27T19:31:27Z

Rafklim:

Gęsi ze wsi Sędki-Kozanki. Część stada

Plik:Sokół przez szybę.jpg

2021-02-11T14:41:16Z

Rafklim:

zdjęcie sąsiadki Barbary Marciniak, wykonane z jej mieszkania przez szybę.

Plik:Sokół .png

2021-02-02T09:00:54Z

Rafklim:

Sokół, Żychlin 01.02.2021. Skwer przy ŻDK.

Plik:Złaków Kościelny , kopanie 2.jpg

2019-10-07T15:54:18Z

Rafklim:

Plik:Złaków Kościelny, kopanie rowu.jpg

2019-10-07T15:50:40Z

Rafklim:

Plik:Rycyk001.jpg

2019-04-26T06:11:32Z

Rafklim:

Rycyk - jeden z ośmiu chodzących po bokach drogi w Złakowie

Plik:Schowek01.jpg

2019-04-26T06:10:25Z

Rafklim:

Bielik ganiający kaczki w Złakowie

Plik:Batalion biały.jpg

2019-04-26T06:07:40Z

Rafklim:

Złaków 25.04.2019

Plik:Rycyk posiłek2.jpg

2019-04-05T06:55:19Z

Rafklim:

Plik:Rycyk10.jpg

2019-04-05T06:54:12Z

Rafklim:

Plik:Żurawie i sarny3.jpg

2019-03-31T20:10:42Z

Rafklim: W Dolinie Przysowy 31.03.2019 Stado 152 żurawi,pomiędzy którymi spacerowały sarny.

== Opis ==
W Dolinie Przysowy 31.03.2019 Stado 152 żurawi,pomiędzy którymi spacerowały sarny.

Plik:Część stada złaków Borowy.jpg

2019-03-29T13:37:31Z

Rafklim:

Plik:Bernikle białolice zlakow.jpg

2019-03-29T12:51:50Z

Rafklim:

Plik:Szablodziób.jpg

2019-03-29T09:40:04Z

Rafklim: Szablodziób. Złaków Kościelny.

== Opis ==
Szablodziób. Złaków Kościelny.

Plik:Włochaty na ziemi 4.jpg

2019-03-29T09:34:42Z

Rafklim: Złaków Kościelny. 26.03.2019

== Opis ==
Złaków Kościelny. 26.03.2019

Plik:Bernikle rdzawoszyje2.JPG

2019-03-29T09:23:06Z

Rafklim: Dolina Słudwi, Złaków Kościelny 23.03.2019

== Opis ==
Dolina Słudwi, Złaków Kościelny 23.03.2019

Plik:Stado w Modelu.JPG

2016-02-13T18:44:26Z

Rafklim: Część stada gęsi we wsi Model.

Część stada gęsi we wsi Model.

Plik:Sarny i ptasiarz.JPG

2016-02-13T18:43:40Z

Rafklim: Obserwator k. Zł. Borowego i towarzyszące mu sarny.

Obserwator k. Zł. Borowego i towarzyszące mu sarny.

Plik:S1.jpg

2015-10-30T08:32:43Z

Rafklim: Sóweczka w Dolinie Przysowy

Sóweczka w Dolinie Przysowy

Obszary Chronionego Krajobrazu Dolina Przysowy - Planowany obszar Natura 2000 Dolina Słudwii i Przysowy

2013-04-17T09:23:36Z

Rafklim:

== Obszar Natura 2000 Dolina Słudwi i Przysowy, Ostoja IBA nr 145 ==
Status Ochronny '''Ostoja IBA nr 145, Od marca 2012 roku - Obszar Natura 2000'''. Obszar Chronionego Krajobrazu Dolina Przysowy. Na terenie gm. Szczawin Kościelny znajduje się rezerwat Jezioro Szczawińskie.

Obszar IBA i Natura 2000 - Dolina Słudwi i Przysowy to obszar łąk torfowych okresowo zalewanych - najczęściej jest to okres 2 wiosennych miesięcy- rozciągający się od wsi Szczawin (pow. gostyniński) poprzez wsie Raków-Czarnów-Model-Pacyna-Luszyn-Stępów (granica woj. mazowieckiego i łódzkiego)dalej na terenie woj. łódzkiego przez wsie Złaków Borowy i Złaków Kościelny aż do ujścia rzeki Słudwia do Bzury. Teren jest bardzo urozmaicony, najczęściej są to jednak łąki porastane miejscami dużymi kępami krzewów, przecinane rowami i dawnymi wyrobiskami po wydobyciu torfu. Wyrobiska potorfowe tworzą 2 kompleksy tzw. Kanały Pacyńskie i "Stawy Stępowskie". Dość blisko łąk znajdują się lasy co przyczynia się do uatrakcyjnienia obserwacji (można obserwować migrujące stada ptaków z linii lasu np.: pod Luszynem nie płosząc ich nawet z odległości 30 metrów!). Obecność lasów zwiększa tez różnorodność obserwowanych tu gatunków.

Za Stępowem ciągnie się Dolina rzeki Słudwi - która zasilana jest przez doływajacą do niej w tej okolicy Przysowę. Teren jest bardzo podobny i gromadzi podobne ilości ptaków.

<center><gallery>
Grafika:Krajobraz_Luszyn.jpg|Luszyn
Grafika:Krajpbraz Czarnow.jpg|Czarnów
Grafika:Model wiosna.jpg|Model
Grafika:Rakow.jpg|Raków
</gallery></center>

[[Grafika:Sludwia19.jpg|thump|150px|left]]
Najciekawiej dla ptasiarzy jest tu niewątpliwie '''wiosną''', kiedy rozlewiska gromadzą tysiące ptaków wodno-błotnych. Szczególnie dużo jest tu gęsi zbożowych, białoczółek i gęgaw oraz czajek które tworzą ogromne stada. Zawsze wiosną są tu bataliony, czaple białe (ostatnio także latem), bieliki, siewki złote. Najliczniejsze obserwowane stada to ok. 15 tyś gęsi białoczelnych oraz ok. 8 tyś zbozowych, ok. 11 tyś siewek złotych, ok. 5 tyś czajek.

[[Grafika:SludwiaDudek.jpg|thump|150px|right]]
Reszta roku '''Pora letni'''a to okres obserwacji gniazdujących tu błotniaków łąkowych, bekasów, rycyków, krwawodziobów, żurawi, jednak wymaga to już dłuższego pobytu. O ile wiosną w ciągu godziny można zobaczyć niemal wszystkie gatunki z załączonej listy obserwowanych ptaków to, latem wymaga to już większego wysiłku i cierpliwości. Ostatnio próby założenia gniazda podejmują bieliki które obserwowane są tu niemal cały rok.

'''Jesień i zima''' mogą być interesujące dla miłośników ptaków drapieżnych, ponieważ przez 3-6 miesięcy łatwo można zaobserwować tutaj, wyjątkowo mało płochliwe błotniaki zbożowe i myszołowy włochate.
Można też zaobserwować wąsatki, srokosze, bąki, bączki.

We wsi Złaków Kościelny można popatrzeć zawsze i prawie w każdym miejscu na pustułki, płomykówki które maja zawieszone na miejscowym kościele 6 budek lęgowych (wszystkie zajęte).

Nadmienić wypada, że fachową i szczegółową inwentaryzację obserwowanych gatunków na tych terenach wykonał dr Sławomir Chmielewski (M-STO), wraz z zespołem pomocników - na potrzeby dokumentacji pod obszar Natura 2000.

<hr>

Najciekawsze obserwacje z dolin to:

gęś tybetańska-2008r.,

bernikle białolice-12 os. - 2009r,

sokół wędrowny - co roku na wiosnę pojedyńcze osobniki

siewka złota - 11 (jedenaście tysięcy) 2011rok

gęś białoczelna - 15000 - 21000 - wiosna 2011

siewnica - 1 os. 2008r. łęczak- kilkadziesiąt os. - 2011.

bataliony - stada od kilkudziesięsiu do kilkuset co roku wiosna (ok. 6 tygodni)

bieliki- ostatnio cały rok,

orzechówka - 1 os., 2008 rok

błotniaki zbożowe - max. 5 osobników(2008 rok , zima)

błotniaki łąkowe - gniazdujące - ok. 7 par

Błotniak Stepowy - 2011

samotniki-gniazdujące 2012

górniczki -30os. - marzec 2013

ponadto możemy obserwować tu pójdźki (nie tylko w gospodarstwach ale także stare wierzby), dudki, trzmielojady, rybitwy czarne i białoskrzydłe, ohary, łabędzie krzykliwe, małe, podróżniczki, ortolany i wiele innych.

<center><gallery>
Grafika:Sludwia2.jpg|
Grafika:Sludwia4.jpg|
Grafika:Sludwia16.jpg|
Grafika:SludwiaBat.jpg|
</gallery></center>

tekst: Rafał Klimczak

Obserwacje oraz fotografie : Rafał Klimczak, Łukasz Kałębasiak