Obszar Natura 2000 Dolina Słudwii i Przysowy

Z Ptaki Polski Środkowej - Sekcja Ornitologiczna SKNB UŁ
Skocz do:nawigacja, szukaj

Obszar Natura 2000 Dolina Słudwi i Przysowy, Ostoja IBA nr 145

Dolina Słudwi i Przysowy - Obszar Natura 2000, Obszar Chronionego Krajobrazu oraz teren ostoi ptaków o znaczeniu międzynarodowym IBA nr 145, położony jest w centralnej Polsce, na linii zbiegu województw mazowieckiego i łódzkiego, oraz powiatów: kutnowskiego, gostynińskiego, łowickiego. Na terenie ostoi położony jest rezerwat wodny „Jezioro Szczawińskie” - powołany w 2009 roku, oraz planowany od lat 90-tych XX wieku rezerwat „Stawy Stępowskie” gdzie odnotowano m.in. ostatnie lęgi bataliona w centralnej Polsce.

Niezwykłość doliny Przysowy i Słudwi wynika w dużej mierze z faktu, że leży ona w znaczącej swojej części na Równinie Kutnowskiej, czyli obszarze o najmniejszych w skali kraju opadach atmosferycznych i najmniejszej lesistości w Polsce. Średnia ilość opadów w ciągu roku nie przekracza tu 550 mm, a w miesiącach suchych spada nawet do 350 mm. Pomimo tego faktu, płaskie ukształtowanie terenu i liczne zadolenia, powodują wyjątkowo powolny spływ wody i tworzenie się tu w okresie wiosennym znacznych rozlewisk wzdłuż niewielkich rzek Przysowy oraz Słudwi. Atrakcyjność przyrodniczą ostoi podnosi duże zróżnicowania roślinności (wodnej, bagiennej, łąkowej i szuwarowej), obecność licznych zarośli wierzbowych oraz kompleksów leśnych w strefie przydolinowej, będących ostoją zwierzyny i ptaków.

Awifauna Najciekawszym dla obserwatorów ptaków czasem na wizytę w ostoi są miesiące wiosennej migracji, w trakcie których dolina Słudwi i Przysowy jest w ogromnej części zalana. Największe rozlewiska tworzą się w odcinkach między wioskami Model - Sędki oraz miedzy Zalesiem i Złakowem Kościelnym ( po obydwu stronach drogi). W mokrych latach, zalany teren tworzy kilkukilometrową taflę wody, którą przebyć można jedynie pontonem.

Koncentracje ptaków wodno - błotnych osiągają tu wtedy niespotykanie w innych częściach Polski centralnej rozmiary. Największe stwierdzone jednorazowe ilości ptaków (koncentracje chwilowe) to:

Gęsi białoczelne – 20tys;

Gęsi zbożowe – 8 tys. os.

Siewki złote – 11 tys. os.

Bataliony 3,5 tys. os.

Krzyżówki – 5tys. os.

Świstuny – 2,5 tys. os.

Śmieszki – 1,5 tys. os.

Czajki – 10 tys. os.

Rybitwa Białowąsa – 528 os.

Żurawie – 1000 os.

Nadmienić przy tym należy, że stwierdzona liczebność gęsi zbożowej kwalifikuje ten obszar do kategorii ostoi o znaczeniu międzynarodowym dla tego gatunku, a gęsi białoczelnej do ważnych ostoi wędrownych gęsi w Polsce - jedynie 4 ostoje w kraju gromadzą większe ich ilości. Dolina Przysowy i Słudwi jest także jedną z najważniejszych w Polsce ostoi dla siewki złotej. Również liczba batalionów - biorąc pod uwagę wielkość obszaru - jest tutaj imponująca. Kolejnym gatunkiem który znajduje tutaj istotne miejsce odpoczynku jest rycyk. Liczebność skumulowana tych ptaków wyniosła w trakcie inwentaryzacji 132 os., co kwalifikuje Dolinę Przysowy i Słudwi do grupy ostoi o wyjątkowym znaczeniu dla tego gatunku[1].

Teren ten obfituje w stwierdzenia rzadkich gatunków ptaków, obserwowano tu m.in.: gęś tybetańską, bernikle rdzawoszyje - stadko 10os., gęś krótkodziobą, bernikle białolice, błotniaka stepowego, kurhannika, sokoły wędrowne, orła przedniego, kuliki mniejsze, śnieżyce, orzechówkę, dzięcioła zielonosiwego, bociany czarne, czajkę towarzyską, łabędzie krzykliwe, biegusa zmiennego, rzepołucha, edredona, kanie rudą, rybołowa, szablodzioba.

Dolina Przysowy i Słudwi to nie tylko ptaki migrujące – to także teren istotny dla wielu lęgowych gatunków ptaków. Cenne gatunki gniazdujące na tym obszarze to m.in:

rybitwa czarna - max. 50 par

rybitwa białoskrzydła - 264 par w 2013 roku

podróżniczek - max. 19 par

błotniak łąkowy - 11 par

rycyk - 24 par

wodnik - 32 pary

bąk - 6 par

zielonka - 4 pary

wąsatka - min. 4 pary

kropiatka - 2 pary

bączek - 1 para w ostoi i 3 pary na terenie przyległym


thump
thump

Dużym atutem omawianej ostoi jest dostępność do obserwowanych ptaków. Ośmielę się zaryzykować stwierdzenie, że nigdzie indziej w Polsce centralnej, nie da się obserwować lub fotografować batalionów, rycyków, łabędzi krzykliwych, czapli białych i wielu innych ptaków - z odległości 50-100m., bez konieczności maskowania, czy też zasiadki. Łąki na Słudwią w Złakowie Kościelnym, umożliwiają to bezpośrednio z okna samochodu, stojącego pośrodku rozlewisk, środkiem których biegnie droga w kierunku Zalesia. Wiosną co roku mam można mieć przyjemność wielokrotnego podziwiania właśnie z tej drogi toków batalionów, żerujących rycyków, krwawodziobów, świstunów, oharów, płaskonosów, rożeńców itp.,.

Miłośnicy ptaków szponiastych mogą liczyć na 100% pewność w zaobserwowaniu pustułek, gniazdujących w pobliskim kościele oraz na kilkunastu innych stanowiskach, a także bielików polujących na kaczki czy gęsi. Obserwacja błotniaków łąkowych, stawowych, zbożowych nie powinna nastręczać większych trudności. Na błotniaki zbożowe zapraszam jednak jesienią i łagodną zimą, kiedy to zdarza się widzieć ich po kilka w jednej lokalizacji, wraz z myszołowami włochatymi. Miłośnicy nocnych łowców mogą natrafić na gniazdujące pójdźki, płomykówki, puszczyki i uszatki. Duże zróżnicowanie terenu sprawia, że obok ptaków wodno-błotnych, możemy podziewać gatunki zupełnie nie związane z wodą np.: żerujące w suchym terenie dudki, ortolany, lerki, świergotki łąkowe. Wieczorami zaś słychać głosy derkaczy, przepiórek, a także śpiew licznych tu słowików.



tekst: Rafał Klimczak

Obserwacje oraz fotografie : Rafał Klimczak, Łukasz Kałębasiak

  1. „Awifauna obszaru specjalnej ochrony ptaków Dolina Przysowy i Słudwi” - Sł. Chmielewski, R. Klimczak i inni